گرمای شدید؛ تهدیدی خاموش برای سلامت زنان و افزایش خطر حوادث قلبی– عروقی

هم‌زمان با تداوم موج‌های گرمایی و افزایش دمای هوا در فصل تابستان، متخصصان سلامت نسبت به پیامدهای کمتر شناخته‌شده استرس گرمایی بر سلامت زنان هشدار می‌دهند. اگرچه گرما می‌تواند سلامت همه افراد را تحت تأثیر قرار دهد، اما شواهد علمی نشان می‌دهد که تفاوت‌های فیزیولوژیک، هورمونی و متابولیک سبب می‌شود زنان، به‌ویژه سالمندان، زنان یائسه و افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای، در برابر عوارض ناشی از گرمای شدید آسیب‌پذیری بیشتری داشته باشند.

استرس گرمایی با ایجاد اختلال در تنظیم دمای بدن، افزایش تعریق و کاهش حجم مایعات بدن، فشار قابل توجهی بر سیستم قلبی–عروقی وارد می‌کند. در چنین شرایطی قلب برای حفظ گردش خون و انتقال حرارت، فعالیت بیشتری انجام می‌دهد که این وضعیت می‌تواند در افراد مستعد، خطر افزایش فشار خون، بی‌نظمی ضربان قلب، تشدید نارسایی قلبی و حتی سکته‌های قلبی را افزایش دهد. این خطر به‌ویژه در زنان یائسه، که به دلیل کاهش سطح استروژن بخشی از اثرات محافظتی عروقی را از دست داده‌اند، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

یکی دیگر از پیامدهای مهم گرمای شدید، کم‌آبی بدن است. کاهش آب بدن موجب افزایش غلظت خون، کاهش حجم پلاسمای گردش خون و افزایش احتمال تشکیل لخته می‌شود؛ شرایطی که می‌تواند خطر سکته مغزی، ترومبوآمبولی و سایر حوادث عروقی را افزایش دهد. این موضوع در سالمندان، بیماران قلبی–عروقی، مبتلایان به فشار خون بالا و افرادی که داروهای مدر مصرف می‌کنند، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

 

پیشگیری

از منظر پیشگیری، متخصصان مرکز تحقیقات ارتقای ایمنی و پیشگیری از مصدومیت‌ها تأکید می‌کنند که رعایت چند اقدام ساده می‌تواند نقش مهمی در کاهش خطرات ناشی از گرمای شدید داشته باشد. نوشیدن منظم آب حتی پیش از احساس تشنگی، اجتناب از فعالیت‌های بدنی سنگین در ساعات اوج گرما، استفاده از لباس‌های سبک، روشن و قابل تنفس، حضور در محیط‌های خنک و دارای تهویه مناسب و پایش منظم وضعیت سلامت، به‌ویژه در افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای، از مهم‌ترین راهکارهای کاهش خطر محسوب می‌شوند. همچنین در صورت بروز علائمی مانند سرگیجه، ضعف شدید، تپش قلب، تنگی نفس، اختلال هوشیاری یا درد قفسه سینه، مراجعه فوری به مراکز درمانی ضروری است.

با توجه به روند فزاینده تغییرات اقلیمی و افزایش فراوانی موج‌های گرمایی، توجه به پیامدهای سلامت ناشی از گرما باید به یکی از اولویت‌های نظام سلامت و برنامه‌های پیشگیری از آسیب تبدیل شود. آموزش عمومی، افزایش آگاهی گروه‌های در معرض خطر و توسعه برنامه‌های هشدار زودهنگام می‌تواند نقش مؤثری در کاهش مرگ‌ومیر و عوارض ناشی از گرمای شدید، به‌ویژه در میان زنان، ایفا کند.

پیام کلیدی:

گرمای شدید تنها موجب احساس ناراحتی نمی‌شود؛ بلکه می‌تواند با افزایش استرس قلبی، کم‌آبی بدن و اختلالات عروقی، خطر بروز حوادث تهدیدکننده حیات را افزایش دهد. پیشگیری، آگاهی و مراقبت به‌موقع، مؤثرترین راهکار برای حفظ سلامت در روزهای گرم سال است.