بررسی آخرین داده‌های منتشرشده از پزشکی قانونی کشور نشان می‌دهد که اگرچه روند مرگ‌های ناشی از برق‌گرفتگی در سطح کشور طی سال‌های اخیر کاهش یافته است، استان تهران برخلاف این روند، افزایش موارد فوت ناشی از برق‌گرفتگی را تجربه کرده است. این تفاوت، ضرورت بازنگری در برنامه‌های پیشگیری، ارتقای ایمنی برق و مدیریت عوامل خطر در محیط‌های شهری را بیش از پیش آشکار می‌سازد.

بر اساس آمار منتشرشده، در سال ۱۴۰۴ تعداد ۶۱۶ نفر در کشور بر اثر برق‌گرفتگی جان خود را از دست داده‌اند که نسبت به ۷۸۲ مورد در سال ۱۴۰۳، کاهش قابل‌توجهی را نشان می‌دهد. در مقابل، در استان تهران تعداد موارد فوت از ۹۱ نفر در سال ۱۴۰۳ به ۹۵ نفر در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است. این افزایش، هرچند از نظر تعداد مطلق محدود به نظر می‌رسد، اما از منظر اپیدمیولوژی آسیب‌ها، نشان‌دهنده روندی معکوس نسبت به وضعیت ملی است و نیازمند بررسی دقیق علل زمینه‌ای است.

برق‌گرفتگی یکی از شدیدترین انواع آسیب‌های تروماتیک محسوب می‌شود که بسته به شدت جریان، ولتاژ، مدت تماس و مسیر عبور جریان از بدن، می‌تواند موجب ایست قلبی، نارسایی تنفسی، سوختگی‌های عمیق، آسیب سیستم عصبی مرکزی، تخریب عضلات، نارسایی کلیوی و مرگ ناگهانی شود. افزون بر پیامدهای حاد، بازماندگان برق‌گرفتگی ممکن است با عوارض طولانی‌مدت عصبی، شناختی، روان‌شناختی و اختلالات عملکردی مواجه شوند که کیفیت زندگی آنان را به‌طور جدی تحت تأثیر قرار می‌دهد.

افزایش موارد مرگ ناشی از برق‌گرفتگی در کلان‌شهری مانند تهران را نمی‌توان تنها به یک عامل نسبت داد. تراکم بالای جمعیت، توسعه مستمر پروژه‌های ساختمانی، افزایش فعالیت‌های عمرانی، تماس بیشتر با شبکه‌های توزیع برق، استفاده از تجهیزات الکتریکی غیراستاندارد، فرسودگی بخشی از زیرساخت‌های برقی، رعایت‌نشدن اصول ایمنی در محیط‌های کاری و خانگی، و آگاهی ناکافی نسبت به مخاطرات برق، از جمله عواملی هستند که می‌توانند در این روند نقش داشته باشند. تحلیل دقیق این عوامل مستلزم مطالعات اپیدمیولوژیک و بررسی الگوهای مکانی، شغلی و سنی حوادث است.

از منظر پیشگیری، برق‌گرفتگی یکی از آسیب‌هایی است که بخش عمده‌ای از آن با مداخلات مبتنی بر شواهد قابل پیشگیری است. ارتقای استانداردهای ایمنی تجهیزات برقی، بازرسی مستمر تأسیسات الکتریکی، استفاده از کلیدهای محافظ جان (RCD)، رعایت اصول ایمنی در پروژه‌های ساختمانی، آموزش گروه‌های شغلی پرخطر، افزایش سواد ایمنی عمومی و توسعه نظام‌های پایش و گزارش‌دهی حوادث، از مهم‌ترین راهبردهای کاهش مرگ و مصدومیت ناشی از برق‌گرفتگی به شمار می‌روند.

مرکز تحقیقات ارتقای ایمنی و پیشگیری از مصدومیت‌ها بر این باور است که تحلیل مستمر روندهای اپیدمیولوژیک آسیب‌ها، شناسایی عوامل خطر و طراحی مداخلات مبتنی بر شواهد، پیش‌نیاز تحقق سیاست‌های ملی پیشگیری از مصدومیت‌ها است. افزایش مرگ‌های ناشی از برق‌گرفتگی در تهران، در شرایطی که روند ملی کاهشی است، باید به‌عنوان یک هشدار برای سیاست‌گذاران، مدیران شهری، متولیان ایمنی برق و نظام سلامت تلقی شود تا با همکاری بین‌بخشی، برنامه‌های هدفمند و مبتنی بر داده برای کاهش این آسیب قابل پیشگیری طراحی و اجرا شود.